EU-stikstofplan voor energietransitie: kansen voor Nederlandse infraprojecten

De Europese Unie werkt aan een nieuw stikstofbeleid dat de energietransitie moet versnellen. In dit EU-stikstofplan voor de energietransitie wordt onderzocht hoe tijdelijke stikstofuitstoot tijdens de aanleg van energieprojecten meer ruimte kan krijgen, als deze projecten op de lange termijn juist zorgen voor minder uitstoot.

Voor Nederland, waar veel projecten vastlopen op stikstofregels, kan dit grote gevolgen hebben. Vooral voor de verzwaring en uitbreiding van het energienet, waar Walraven Advies veel stikstofonderzoek voor uitvoert, kan extra beleidsruimte cruciaal zijn om projecten wél haalbaar te maken.

Waarom een EU-stikstofplan voor de energietransitie nodig is

De klimaatdoelen van de EU vragen om een snelle omschakeling naar duurzame energie. Dat betekent meer wind- en zonneparken, meer laadinfra en een sterker elektriciteitsnet. Zonder voldoende netcapaciteit stokt de elektrificatie van industrie, mobiliteit en de gebouwde omgeving.

Tegelijkertijd liggen in Nederland veel gebieden op slot door strenge stikstofregels en de staat van instandhouding van Natura 2000-gebieden. Daardoor lopen juist die projecten vertraging op die nodig zijn om emissies structureel te verlagen.

Het voorgestelde EU-stikstofplan probeert die spanning te verkleinen door:

• tijdelijke, goed onderbouwde extra stikstofuitstoot toe te staan bij cruciale energieprojecten;

• de langetermijnreductie van stikstof- en CO₂-uitstoot nadrukkelijk mee te wegen;

• ruimte te bieden voor projecten die aantoonbaar bijdragen aan de energietransitie.

Tijdelijke stikstofuitstoot versus structurele emissiereductie

Bij grote energie- en infraprojecten is stikstofuitstoot tijdens de bouwfase vaak onvermijdelijk. Vooral het grondverzet, zwaar materieel en bouwlogistiek zorgen voor emissies.

Daar staat tegenover dat dezelfde projecten op langere termijn juist zorgen voor:

• minder gebruik van fossiele brandstoffen;

• lagere stikstof- en CO₂-emissies in de gebruiksfase;

• betere aansluiting van duurzame opwek op het net.

In veel gevallen wordt de tijdelijke uitstoot tijdens de realisatie van een project na enkele jaren gecompenseerd door de structurele emissiereductie. Het nieuwe EU-kader kan het mogelijk maken om die balans explicieter en juridisch steviger mee te wegen in de vergunningverlening.

De praktijk: grenzen aan volledig elektrisch werken bij infraprojecten

In theorie is volledig emissieloos bouwen met elektrisch materieel een logische stap. In de dagelijkse praktijk van grote infraprojecten ziet Walraven Advies echter duidelijke grenzen:

1. Hoge kosten van elektrisch materieel

Zware elektrische graafmachines, kranen en andere werktuigen zijn in aanschaf en gebruik vaak duurder dan conventionele varianten. Bij grote infraprojecten, waar de marges onder druk staan, kan dit ertoe leiden dat een project financieel niet meer rond te rekenen is.

2. Onvoldoende laadcapaciteit op locatie

Op veel projectlocaties is de beschikbare aansluitcapaciteit simpelweg te laag om alle mobiele werktuigen tijdig te laden. Een zwaardere aansluiting aanvragen kost tijd, geld en vraagt afstemming met de netbeheerder. Dat is niet altijd passend bij de planning en scope van een project.

3. Extra verkeersbewegingen en logistieke complexiteit

Door de beperkte laadcapaciteit moeten accu’s of machines soms dagelijks heen en weer gereden worden naar een locatie met meer vermogen. Dit leidt tot:

• extra verkeersbewegingen;

• hogere operationele kosten;

• een complexere planning en afstemming.

Ironisch genoeg kunnen deze extra ritten de totale stikstofuitstoot verhogen, terwijl het project formeel “emissieloos” probeert te bouwen.

4. Planningsrisico’s en uitvoerbaarheid

Stilvallend werk omdat machines niet opgeladen zijn, is voor aannemers geen optie. De druk op planning en contractuele afspraken zorgt er in de praktijk vaak voor dat een mix van conventioneel en elektrisch materieel wordt ingezet. Dat maakt stikstofberekeningen complexer en vergroot de behoefte aan een robuuste onderbouwing.

Hoe Walraven Advies stikstofonderzoek inzet voor haalbare projecten

Walraven Advies ondersteunt opdrachtgevers en aannemers bij stikstofonderzoek voor grote infraprojecten, waaronder:

• verzwaring en uitbreiding van het hoog- en middenspanningsnet;

• aanleg en aanpassing van energie- en kabeltracés;

• complexe projecten waar energie-infrastructuur en natuurwaarden elkaar raken.

Wij combineren juridische, ecologische en technische kennis om projecten binnen de huidige kaders toch haalbaar te maken. Daarbij kijken wij onder meer naar:

• slimme fasering van werkzaamheden om piekdepositie te beperken;

• optimale inzet van (deels) elektrisch en emissiearm materieel;

• efficiënte bouwlogistiek om onnodige verkeersbewegingen te voorkomen;

• scenario’s waarin tijdelijke stikstofuitstoot wordt afgezet tegen structurele emissiereductie;

• een juridisch houdbare onderbouwing richting bevoegd gezag en rechter.

Zolang het nieuwe EU-stikstofplan voor de energietransitie nog niet is uitgewerkt in concrete regelgeving, is het ook nodig om maximaal gebruik te maken van de bestaande ruimte. Walraven Advies denkt daarin graag vroegtijdig mee, zodat ontwerp, planning en vergunningstrategie goed op elkaar aansluiten.

Wat betekent dit EU-stikstofplan voor uw project?

Als het EU-stikstofplan wordt doorgevoerd, kan dat betekenen dat:

• meer ruimte ontstaat voor tijdelijke stikstofuitstoot bij cruciale energieprojecten;

• vergunningverlening voor energie-infrastructuur beter aansluit op de klimaatdoelen;

• projecten voor uitbreiding van het energienet sneller en juridisch stabieler kunnen worden gerealiseerd.

Totdat die ruimte er daadwerkelijk is, blijft één vraag centraal: hoe maakt u uw project uitvoerbaar binnen de huidige stikstofregels, zonder de businesscase of planning onnodig onder druk te zetten?

Walraven Advies helpt u met:

• stikstofonderzoek voor energie- en infraprojecten;

• een heldere vertaalslag van beleid naar praktische keuzes op de bouwplaats;

• een onderbouwing die zowel ecologisch als juridisch staat.

Wilt u weten wat de ontwikkelingen rond het EU-stikstofplan voor de energietransitie betekenen voor uw project? Neem gerust contact op met Walraven Advies. Wij denken graag met u mee over haalbare oplossingen.